7 maja 1945 r., w kwaterze g艂贸wnej gen. Dwighta D. Eisenhowera w Reims gen. Alfred Jodl, w obecno艣ci przedstawicieli czterech mocarstw alianckich, podpisa艂 akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec, kt贸ry wszed艂 w 偶ycie nast臋pnego dnia. S膮 jednak dwie oficjalne daty tego wydarzenia. 8 maja w pa艅stwach zachodnich obchodzony jest jako dzie艅 zako艅czenia II wojny w Europie, a w Rosji - 9 maja - jako Dzie艅 Zwyci臋stwa.

U podstaw propagandowego sporu w tej sprawie tkwi odmienna interpretacja ostatnich akt贸w prawnych III Rzeszy, podejmowanych przez jej kierownictwo pa艅stwowo-wojskowe z admira艂em Karlem Doenitzem na czele.

Przed艣miertny dekret Hitlera o mianowaniu Doenitza g艂ow膮 pa艅stwa dotar艂 do jego kwatery w Szlezwiku-Holsztynie 1 maja 1945 r. G艂贸wnym celem nowego przyw贸dcy dogorywaj膮cej III Rzeszy by艂o jak najszybsze zawieszenie broni na froncie zachodnim.

Doenitz zak艂ada艂, 偶e walcz膮ce nadal z Armi膮 Czerwon膮 wojska niemieckie b臋d膮 mog艂y swobodnie cofa膰 si臋 na zach贸d i po przej艣ciu linii frontu poddadz膮 si臋 Amerykanom b膮d藕 Brytyjczykom, unikaj膮c w ten spos贸b niewoli sowieckiej. Wi膮zano z tym nadziej臋 na przepuszczenie na zach贸d tak偶e cywilnych niemieckich uchod藕c贸w.

Naczelny dow贸dca wojsk brytyjskich na froncie zachodnim, marsza艂ek Bernard Montgomery, przyj膮艂 4 maja 1945 r. w swej polowej kwaterze kapitulacj臋 wojsk niemieckich w p贸艂nocno-zachodnich Niemczech, Danii i Holandii. Akt ten podpisa艂 wydelegowany przez Doenitza admira艂 Hans-Georg von Friedeburg.

Nast臋pnego dnia von Friedeburg przyby艂 na dalsze rokowania do kwatery naczelnego dow贸dztwa alianckich si艂 ekspedycyjnych w Reims we Francji. 6 maja 1945 r. do艂膮czy艂 do niego genera艂 Alfred Jodl. Obaj starali si臋 przeforsowa膰 wariant zawieszenia broni na zachodzie i przepuszczania przez lini臋 frontu 偶o艂nierzy i uchod藕c贸w, cofaj膮cych si臋 ze wschodu.

Naczelny aliancki dow贸dca, genera艂 Dwight Eisenhower, nie wyrazi艂 na to zgody, obawiaj膮c si臋, 偶e separatystyczny rozejm wywo艂a polityczny zatarg Zachodu ze Stalinem. Eisenhower zagrozi艂 jednocze艣nie zaryglowaniem linii frontu po up艂ywie 48 godzin, czym wymusi艂 zgod臋 Doenitza na bezwarunkow膮 kapitulacj臋 ca艂o艣ci niemieckich si艂 zbrojnych.

Odpowiedni dokument Jodl i von Friedeburg podpisali w Reims 7 maja 1945 r. o godzinie 2.41 nad ranem. Przewidywa艂 on przerwanie walk 8 maja o godzinie 23.01.

Sygnatariuszem wspomnianego dokumentu by艂 r贸wnie偶 przedstawiciel Armii Czerwonej w naczelnym dow贸dztwie si艂 alianckich, genera艂 Iwan Sus艂oparow. Stalin uzna艂 jednak, 偶e Zwi膮zek Sowiecki jako g艂贸wne mocarstwo koalicji antyhitlerowskiej nie mo偶e zaakceptowa膰 tej formy przypiecz臋towania zwyci臋stwa nad Niemcami. Od razu za偶膮da艂 ponowienia aktu kapitulacji, tym razem w obecno艣ci przedstawicieli naczelnych dow贸dztw czterech g艂贸wnych pa艅stw sojuszniczych.

Strona zachodnia wyrazi艂a na to zgod臋, cho膰 nie traktowa艂a ca艂ej sprawy zbyt presti偶owo. Brytyjczykom wystarcza艂o, 偶e szef sztabu Eisenhowera, genera艂 Walter Bedell Smith, z艂o偶y艂 podpis w Reims tak偶e w ich imieniu.

Brytyjski samolot wojskowy dostarczy艂 8 maja 1945 r. na berli艅skie lotnisko Tempelhof trzyosobow膮 delegacj臋 niemieck膮 z feldmarsza艂kiem Wilhelmem Keitlem na czele. Przygotowany dokument zawiera艂 te same warunki bezwarunkowego poddania si臋 wojsk niemieckich, jakie ustalono poprzedniego dnia w Reims.

Ceremonia odby艂a si臋 w by艂ym kasynie oficerskim szko艂y saperskiej w dzielnicy Berlina Karlshorst. Poza Keitlem jako przedstawiciele g艂贸wnych rodzaj贸w niemieckich si艂 zbrojnych kapitulacj臋 podpisali von Friedeburg i genera艂 lotnictwa Hans-Juergen Stumpff.

Jako przedstawiciel naczelnego dow贸dztwa sowieckich si艂 zbrojnych w roli sygnatariusza wyst膮pi艂 marsza艂ek Gieorgij 呕ukow, alianci zachodni powierzyli to zadanie brytyjskiemu genera艂owi lotnictwa Arthurowi Tedderowi. Ponadto dokument podpisali jako 艣wiadkowie naczelny dow贸dca ameryka艅skiego lotnictwa strategicznego gen. Carl Spaatz i dow贸dca 1 armii francuskiej gen. Jean de Lattre de Tassigny.

Podpisy z艂o偶ono o godzinie 22.30. W Moskwie, ze ze wzgl臋du na dwugodzinn膮 r贸偶nic臋 czasu, by艂 ju偶 9 maja i dlatego ten w艂a艣nie dzie艅 w Zwi膮zku Sowieckim i krajach mu podporz膮dkowanych obchodzono jako Dzie艅 Zwyci臋stwa.

Kapitulacja III Rzeszy zako艅czy艂a dzia艂ania wojenne w Europie. Nadal jednak toczy艂y si臋 walki z Japoni膮 na Dalekim Wschodzie. Dopiero jej kapitulacja - 2 wrze艣nia 1945 r. - by艂a ko艅cem II wojny 艣wiatowej, kt贸ra poch艂on臋艂a ponad 50 mln ofiar - poleg艂ych, zamordowanych i zmar艂ych w wyniku dzia艂a艅 wojennych.

Wed艂ug danych przedstawionych w publikacji Instytutu Pami臋ci Narodowej "Polska 1939-1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami", pod redakcj膮 prof. Wojciecha Materskiego i prof. Tomasza Szaroty, w czasie II wojny 艣wiatowej zgin臋艂o od 5,6 do 5,8 mln obywateli polskich. Szacuje si臋, 偶e po艂ow臋 z nich stanowili polscy 呕ydzi.

Polscy historycy r贸偶ni膮 si臋 w ocenie znaczenia 8 maja 1945 r. dla Europy i naszego kraju. Wed艂ug jednych badaczy, koniec wojny w Europie oznacza艂 przede wszystkim zwyci臋stwo nad nazizmem i ocalenie narodu polskiego przed biologiczn膮 zag艂ad膮. Dla innych, 8 maja jest dniem kl臋ski narod贸w wschodniej Europy, oddanych przez zachodnich aliant贸w pod sowieckie panowanie. (PAP)

Posted聽
May 12, 2020
聽in聽
Key Issues
聽category

More from聽

Key Issues

聽category

View All

Join Our Newsletter and Get the Latest
Posts to Your Inbox

No spam ever. Read our Privacy Policy
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.